Kategorie kabli i typy: Klasyfikacja i ekranowanie skrętek sieciowych

Skrętka komputerowa (ang. twisted pair) to podstawowy rodzaj kabla miedzianego używanego w przewodowych sieciach LAN. Składa się z par izolowanych przewodów skręconych ze sobą w celu eliminacji zakłóceń elektromagnetycznych oraz eliminacji tzw. przesłuchów (crosstalk). Wybór odpowiedniej kategorii oraz typu ekranowania decyduje o stabilności, odporności na zakłócenia i maksymalnej przepustowości łącza.

1. Klasyfikacja kabli według kategorii (CAT)

Kategorie określają pasmo częstotliwości (mierzone w megahercach – MHz) oraz maksymalną prędkość transmisji danych na standardowym odcinku:

• Kategoria 5e (Cat 5e): Pasmo do 100 MHz, przepustowość do 1 Gbps. Przestarzały standard, obecnie stosowany głównie do prostych połączeń niskobudżetowych.
• Kategoria 6 (Cat 6): Pasmo do 250 MHz, przepustowość do 1 Gbps (oraz 10 Gbps na dystansie do 55 metrów przy dobrych warunkach).
• Kategoria 6A (Cat 6A): Pasmo do 500 MHz, pełna przepustowość 10 Gbps na odcinku 100 metrów. Posiada grubszą izolację wewnętrzną i jest obecnym standardem dla nowoczesnych budynków biurowych.
• Kategoria 7 / 7A (Cat 7 / 7A): Pasmo od 600 MHz do 1000 MHz, przepustowość do 10 Gbps. Wymaga ekranowania każdej pary oraz całego kabla, stosowany m.in. w centrach danych.
• Kategoria 8 (Cat 8): Pasmo aż do 2000 MHz (2 GHz), przepustowość do 25 Gbps lub 40 Gbps na krótkich dystansach (do 30 m). Przeznaczony do najszybszych połączeń między switchami w data center.

2. Typy ekranowania skrętek (Oznaczenia S/FTP, U/UTP itp.)

W zależności od środowiska, w którym układany jest kabel, stosuje się różne rodzaje ekranowania chroniące przed zakłóceniami zewnętrznymi (EMI). Oznaczenie składa się z dwóch członów: [ekran całego kabla] / [ekran poszczególnych par]twisted_pair.

• U/UTP (dawniej UTP): Kabel nieekranowany (Unshielded). Brak jakichkolwiek ekranów foliowych czy z siatki. Najtańszy, podatny na zakłócenia w pobliżu kabli energetycznych, stosowany w domach i czystych biurach.
• F/UTP (dawniej FTP): Foliodowany (Foil). Cały pęczek par jest owinięty folią aluminiową.
• S/FTP (dawniej S-FTP): Ekranowany i foliodowany. Każda para osobno w folii (FTP), a dodatkowo cały pęczek w gęstym oplocie z siatki miedzianej. Zapewnia najwyższą ochronę przed zakłóceniami.
• U/FTP: Brak ekranu głównego, ale każda para z osobna jest owinięta folią.

3. Rodzaje żył: Drut a Linka (Solid vs Stranded)

Poza kategoriami i ekranowaniem, kable różnią się budową samej miedzi wewnątrz żyły:

• Drut (Solid): Każda żyła składa się z jednego grubego miedzianego drutu. Charakteryzuje się niskim tłumieniem sygnału, dlatego jest przeznaczony do stałych instalacji w ścianach, korytach i gniazdach (okablowanie poziome).
• Linka (Stranded): Każda żyła składa się z wielu cienkich, skręconych włókien miedzianych. Jest elastyczna i odporna na częste zginanie, dlatego używa się jej wyłącznie do produkcji gotowych przewodów krosowych (patchcordów).

Strategia technika

Dobierając kabel do konkretnej inwestycji, zawsze analizuj środowisko fizyczne: w domach i prostych biurach wystarczy ekonomiczny kabel U/UTP Cat 6, jednak w miejscach o dużym zagęszczeniu silnych instalacji elektrycznych (np. korytarze techniczne, sufity podwieszane zasilane grubymi liniami prądowymi, hale produkcyjne) bezwzględnie stosuj kable ekranowane F/UTP lub S/FTP Cat 6A. Pamiętaj też o prawidłowym uziemieniu ekranów w szafach RACK (poprzez metalowe moduły keystones oraz panele patchpanel ekranowane), ponieważ brak uziemienia ekranu działa jak antena i zamiast chronić przed zakłóceniami, drastycznie je potęguje.