Powrót do listy

Instalacja i konfiguracja Linux

Systemy operacyjne z rodziny Linux stanowią fundament nowoczesnej architektury serwerowej w internecie oraz środowiskach chmurowych. Jako przyszli technicy musimy opanować proces instalacji oraz wstępnej konfiguracji dystrybucji serwerowych w trybie tekstowym, co pozwala na optymalne wykorzystanie zasobów sprzętowych i znaczące podniesienie bezpieczeństwa systemu.

1. Wybór dystrybucji i pobranie obrazu ISO

Do celów serwerowych najczęściej wybiera się dystrybucje o wysokiej stabilności i długim okresie wsparcia, takie jak Debian GNU/Linux lub Ubuntu Server. Obraz ISO pobieramy bezpośrednio z oficjalnych serwerów projektu, wybierając wersję Netinstall lub standardową wersję serwerową. Wersja serwerowa domyślnie nie zawiera interfejsu graficznego, co pozwala zaoszczędzić cenne zasoby sprzętowe i minimalizuje podatność serwera na potencjalne ataki sieciowe. Zapisany obraz nagrywamy na pendrive za pomocą programów takich jak Rufus, wybierając schemat partycjonowania GPT dla nowoczesnych systemów UEFI.

2. Instalacja w trybie tekstowym

Po uruchomieniu komputera z nośnika USB i wybraniu instalacji w trybie tekstowym, pierwszym krokiem jest wybór języka oraz układu klawiatury. Kolejnym etapem jest automatyczna lub ręczna konfiguracja karty sieciowej – na tym etapie możemy przypisać statyczną adresację IP lub pozostawić konfigurację tymczasową przez DHCP. Następnie instalator poprosi nas o nadanie nazwy serwera oraz skonfigurowanie konta administratora. Pamiętamy, aby utworzyć standardowe konto użytkownika z możliwością podnoszenia uprawnień, zamiast korzystać bezpośrednio z konta root do codziennych zadań administracyjnych.

Instalacja tekstowa Linux Ekran wyboru języka i układu klawiatury w tekstowym instalatorze systemu Debian/Ubuntu

3. Partycjonowanie dysku i LVM

Podczas partycjonowania dysku warto zdecydować się na ręczną konfigurację za pomocą LVM (Logical Volume Manager). LVM pozwala na dynamiczne zarządzanie przestrzenią dyskową, co oznacza, że w przyszłości będziemy mogli rozszerzyć partycję systemową bez konieczności formatowania nośnika. Dobre praktyki wymagają wydzielenia osobnej partycji na system rozruchowy boot, partycji root na główny system plików oraz osobnych wolumenów dla katalogów var i home, co uchroni system przed awarią w przypadku przepełnienia logów systemowych przez usługi sieciowe.

4. Pierwsze uruchomienie i konfiguracja sieci

Po zakończeniu instalacji i ponownym uruchomieniu serwera logujemy się na nowo utworzone konto użytkownika. Pierwszą rzeczą, którą musimy zrobić, jest ustawienie stałego adresu IP. W systemach z rodziny Debian i nowszych wersjach Ubuntu służy do tego usługa Netplan lub konfiguracja pliku interfaces. Plik Netplan zapisany jest w formacie YAML, co oznacza, że musimy bardzo uważać na wcięcia spacji. Przykładowa konfiguracja sieci ze statycznym adresem IP wygląda następująco:

# Podgląd konfiguracji w pliku /etc/netplan/01-netcfg.yaml
network: version: 2 ethernets: enp0s3:Nazwa naszej karty sieciowej w systemie Linux. dhcp4: no addresses: [192.168.10.15/24]Statyczny adres IP serwera oraz maska podana w notacji CIDR. gateway4: 192.168.10.1Brama domyślna kierująca ruch poza sieć lokalną. nameservers: addresses: [8.8.8.8, 1.1.1.1]Lista serwerów DNS odpowiedzialnych za translację nazw.

Po edycji pliku konfiguracyjnego zapisujemy zmiany i stosujemy nowe ustawienia w systemie za pomocą polecenia:

sudo netplan apply

5. Aktualizacja systemu i instalacja SSH

Bezpieczeństwo serwera zależy od regularnych aktualizacji oprogramowania. Zanim zaczniemy konfigurować jakiekolwiek usługi sieciowe, pobieramy najnowsze listy pakietów oraz instalujemy dostępne poprawki systemowe. Używamy do tego menedżera pakietów apt za pomocą jednej, łączonej komendy:

sudo apt update && sudo apt upgrade -y

Aby móc zarządzać serwerem zdalnie ze swojej stacji roboczej, musimy zainstalować i skonfigurować serwer SSH. Usługa ta pozwala na bezpieczne połączenie terminalowe i wykonywanie komend bez potrzeby podłączania monitora do serwera. Instalację wykonujemy poleceniem:

sudo apt install openssh-server -y

Po instalacji usługa uruchamia się automatycznie. Możemy to potwierdzić, sprawdzając status demona ssh za pomocą systemd:

sudo systemctl status ssh
Status usługi SSH w systemie Linux Wynik uruchomienia polecenia statusu usługi SSH wskazujący na status active (running)